To uczucie zna każdy przedsiębiorca, który tego doświadczył – zimny prysznic. Dowiadujesz się, że Twój handlowiec, którego szkoliłeś i któremu płaciłeś premie, po godzinach (albo co gorsza – w godzinach pracy!) dzwoni do Twoich kontrahentów i proponuje im „te same usługi, ale taniej, we własnej firmie”.

To nie jest zwykła nielojalność. To cios w plecy, który może zachwiać płynnością finansową Twojej firmy. W takiej sytuacji nie ma miejsca na sentymenty. Musisz działać szybko, zdecydowanie i – co najważniejsze – zgodnie z prawem, żeby ten pracownik nie śmiał Ci się w twarz w sądzie. Pokażę Ci, jak skutecznie zakończyć współpracę z kimś, kto gra nieczysto.

Czy można zwolnić za podbieranie klientów bez „lojalki”?

Tak, i to w trybie natychmiastowym. Wielu pracodawców myśli, że jeśli nie podpisali z pracownikiem odrębnej umowy o zakazie konkurencji, to mają związane ręce. To mit.

Każdy pracownik (nawet ten na najniższym stanowisku) jest zobowiązany przepisami Kodeksu pracy do „dbałości o dobro zakładu pracy” oraz „zachowania w tajemnicy informacji, których ujawnienie mogłoby narazić pracodawcę na szkodę”. Przekierowywanie Twoich klientów do własnej kieszeni lub do konkurencji to ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych. Umowa o zakazie konkurencji ułatwia sprawę (bo przewiduje np. kary umowne), ale jej brak nie daje pracownikowi prawa do okradania Cię z biznesu.

Tryb natychmiastowy – „Atomowe uderzenie” (Art. 52 KP)

W przypadku kradzieży klientów lub bazy danych, najbardziej adekwatną reakcją jest zwolnienie dyscyplinarne (rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia). Dlaczego?

• Usuwasz nielojalną osobę z firmy z minuty na minutę (odcinasz dostępy).
• W świadectwie pracy zostaje ślad (art. 52 KP), co jest ostrzeżeniem dla przyszłych pracodawców.
• Nie płacisz wynagrodzenia za okres wypowiedzenia.

Pamiętaj o pułapce 1 miesiąca! Masz tylko 30 dni na wręczenie dyscyplinarki od momentu, w którym dowiedziałeś się o procederze (czyli np. od dnia, gdy klient zadzwonił do Ciebie zdziwiony, że „Pan Kowalski oferuje to samo taniej na boku”).

Jak zebrać dowody i nie złamać RODO? (Monitoring)

Podejrzenia to za mało dla Sądu Pracy. Zanim wezwiesz pracownika na dywanik, musisz być jak detektyw. Co jest dowodem?

• E-maile służbowe: Sprawdź, czy pracownik nie wysyłał bazy danych na swój prywatny adres („do domu”) tuż przed rozpoczęciem procederu.
• Oświadczenia klientów: Poproś lojalnych klientów o e-mail z potwierdzeniem: „Tak, Pan X dzwonił do nas z ofertą swojej nowej firmy”.
• Billingi telefoniczne i logi z systemu CRM: Czy pracownik pobierał masowo dane, których nie potrzebował do bieżącej pracy?

Plan B: Wypowiedzenie za utratę zaufania

Czasem dowody są „miękkie”. Wiesz, że pracownik coś kombinuje, słyszysz plotki, widzisz, że działalność konkurencyjna ma miejsce, ale nie masz twardego dowodu na kradzież bazy. Wtedy dyscyplinarka może być ryzykowna.

Bezpieczniejszą opcją jest wtedy wypowiedzenie umowy z zachowaniem okresu wypowiedzenia, wskazując jako przyczynę utratę zaufania spowodowaną działaniami na styku interesów pracodawcy. W takim przypadku pracownik odchodzi (zazwyczaj zwalniasz go z obowiązku świadczenia pracy, żeby nie szkodził dalej), a Ty minimalizujesz ryzyko przegranej w sądzie.

Odszkodowanie – niech zapłaci za straty

Zwolnienie to jedno, ale co z utraconymi zyskami? Jeśli pracownik ukradł klienta, który przynosił Ci 50 tys. zł rocznie, możesz walczyć o wyrównanie tej straty.

Możesz żądać odszkodowania od pracownika na zasadach ogólnych. Jeśli udowodnisz mu winę umyślną (a podbieranie klientów to zazwyczaj działanie celowe), odpowiedzialność pracownika nie jest ograniczona do 3 pensji – odpowiada on do pełnej wysokości szkody! Warto o tym wspomnieć podczas rozmowy końcowej. Często sama wizja procesu o odszkodowanie sprawia, że pracownik pokornie podpisuje porozumienie stron i oddaje to, co zabrał.

FAQ – Kradzież bazy danych w pigułce