„Propozycja nie do odrzucenia” – na czym to polega?

Pracodawca wzywa Cię na rozmowę. Mówi o restrukturyzacji, cięciu kosztów lub zmianie modelu biznesowego. Wręcza Ci pismo: wypowiedzenie zmieniające.

Treść jest prosta: „Proponujemy zmianę Twojego stanowiska z Dyrektora na Specjalistę i obniżenie pensji o 40%. Jeśli się nie zgodzisz, umowa rozwiąże się po upływie okresu wypowiedzenia”.

Stoisz pod ścianą. Z jednej strony – nie chcesz pracować za grosze. Z drugiej – boisz się, że jak odmówisz, to zostaniesz bez pracy i bez odprawy, bo przecież „sam zrezygnowałeś”. Jak jest naprawdę?

Odmowa = Zwolnienie. Czy należy się kasa?

Zacznijmy od fundamentów. Jeśli odrzucisz nowe warunki, umowa o pracę rozwiązuje się. W świetle prawa traktowane jest to jak rozwiązanie umowy przez pracodawcę (a nie Twoje wypowiedzenie).

Aby otrzymać odprawę pieniężną, muszą być spełnione łącznie dwa warunki:

1. Firma musi zatrudniać co najmniej 20 pracowników (podlegać pod ustawę o zwolnieniach grupowych).
2. Wyłączna (lub główna) przyczyna rozwiązania umowy musi leżeć po stronie pracodawcy.

I tu jest pies pogrzebany. Czy Twoja odmowa przyjęcia nowych warunków jest „przyczyną leżącą po stronie pracodawcy” czy „po Twojej stronie”?

Test Sądu Najwyższego: Kiedy oferta jest „niegodna”?

Sąd Najwyższy wypracował w tej kwestii jasną linię orzeczniczą. Wszystko zależy od tego, co Ci zaproponowano.

Sytuacja A: Należy się odprawa

Odprawę dostaniesz, jeśli zaproponowane warunki były obiektywnie nie do przyjęcia. Mówiąc wprost: oferta była tak zła, że każdy rozsądny człowiek by odmówił, lub miała na celu „wypchnięcie” Cię z firmy.

Przykłady:

• Drastyczna obniżka pensji (np. o 50%) bez zmiany zakresu obowiązków.
• Zmiana miejsca pracy na miasto oddalone o 300 km (bez pakietu relokacyjnego).
• Degradacja uwłaczająca godności (np. z Głównego Księgowego na Asystenta).

Wtedy Twoja odmowa jest naturalną reakcją na działanie pracodawcy. Przyczyna zwolnienia leży więc w 100% po stronie firmy (restrukturyzacja).

Sytuacja B: Odprawa przepada

Jeśli pracodawca zaproponował Ci warunki uczciwe i uzasadnione, a Ty odmówiłeś „dla zasady” lub z powodów subiektywnych – odprawy nie zobaczysz.

Przykłady:

• Niewielka korekta pensji w obliczu kryzysu firmy (dotycząca wszystkich).
• Zmiana nazwy stanowiska bez zmiany pensji.
• Zmiana systemu pracy, która jest obiektywnie akceptowalna, ale Tobie „nie pasuje”.

Wtedy sąd uzna, że przyczyniłeś się do rozwiązania umowy (współprzyczyna), więc wyłączność przyczyny pracodawcy znika.

Kiedy odprawa Ci przepadnie? (Ryzyko pracownika)

Największe ryzyko podejmujesz, gdy odrzucasz ofertę, która „nie jest zła”. Pracodawcy często stosują ten manewr świadomie: dają wypowiedzenie zmieniające, które jest „trochę gorsze”, ale wciąż akceptowalne. Liczą na to, że Twoja duma nie pozwoli Ci go przyjąć.

Jeśli odmówisz przyjęcia warunków, które sąd uzna za rozsądne, tracisz podwójnie: tracisz pracę i nie dostajesz odprawy.

Pracujesz w małej firmie? Zapomnij o odprawie

To brutalna prawda, o której wielu zapomina. Przepisy o odprawie (Ustawa o zwolnieniach grupowych) dotyczą tylko firm zatrudniających co najmniej 20 pracowników.

Jeśli Twój szef zatrudnia 10 osób i daje Ci wypowiedzenie zmieniające (nawet drastycznie obniżające pensję), a Ty odmówisz – umowa się rozwiąże, ale ustawowa odprawa Ci się nie należy. Możesz wtedy walczyć jedynie o odszkodowanie, jeśli wypowiedzenie było wadliwe (np. brak przyczyny).

👀 Zobacz także: Likwidacja stanowiska – jedyna pewna droga do odprawy?

Strategia: Jak zareagować na pismo?

Masz czas do połowy okresu wypowiedzenia na podjęcie decyzji. Jeśli pismo zawiera pouczenie, a Ty milczysz – przyjmuje się, że zgodziłeś się na nowe warunki. Jeśli chcesz odmówić, musisz złożyć oświadczenie na piśmie.

Moja rada: Zanim rzucisz pismem o stół, policz pieniądze. Jeśli nowe warunki są słabe, ale rynek pracy jest trudny – może warto je przyjąć tymczasowo? Jeśli jednak są „upokarzające” i wiesz, że chcesz odejść – odmowa jest najlepszą drogą do uzyskania odprawy, pod warunkiem, że udowodnimy przed sądem, że oferta była „nie do przyjęcia”.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania