Czy szef musi pytać o zgodę na Twoje zwolnienie?

Wyobraź sobie, że dostajesz wypowiedzenie. Wszystko wygląda na pierwszy rzut oka poprawnie – jest papier, jest podpis prezesa, jest jakaś przyczyna. Ale czy wiesz, co działo się za kulisami tydzień wcześniej? A może… nic się nie działo? I właśnie to „nic” może być Twoją wygraną w sądzie.

W polskim prawie pracy związki zawodowe pełnią rolę „hamulca bezpieczeństwa”. Zanim pracodawca wręczy Ci „wilczy bilet”, ma obowiązek zapytać organizację związkową, co ona o tym sądzi. To nie jest tylko kurtuazja. To twardy wymóg z Kodeksu pracy (art. 38).

Konsultacja związkowa to obowiązek pracodawcy polegający na pisemnym zawiadomieniu organizacji związkowej o zamiarze wypowiedzenia pracownikowi umowy o pracę wraz z podaniem przyczyny. Związek ma 5 dni na zgłoszenie umotywowanych zastrzeżeń. Pominięcie tego kroku sprawia, że wypowiedzenie jest wadliwe formalnie i sąd może je podważyć, zasądzając odszkodowanie lub przywrócenie do pracy.

Rewolucja w prawie: Umowy na czas określony też chronione

Do niedawna (przed kwietniem 2023 r.) pracodawcy mieli „raj” z umowami na czas określony. Mogli je wypowiadać bez podawania przyczyny i bez pytania związków o zdanie. To się skończyło.

Obecnie obowiązek konsultacji dotyczy:

• Umów na czas nieokreślony.
• Umów na czas określony (to nowość!).

Oznacza to, że niezależnie od tego, jaką masz umowę (poza okresem próbnym), szef musi przejść tę procedurę, jeśli w firmie działają związki zawodowe reprezentujące Twoje interesy.

Procedura: Jak to wygląda „od kuchni”?

Diabeł tkwi w szczegółach. Jako adwokat często wygrywam sprawy nie dlatego, że pracownik był idealny, ale dlatego, że pracodawca pomylił się w kalendarzu.

1. Krok 1: Zamiar. Pracodawca musi mieć „zamiar” zwolnienia. Nie może wręczyć Ci wypowiedzenia, a potem wysłać pisma do związku. Kolejność jest święta: najpierw pismo do związku, potem pismo do Ciebie.
2. Krok 2: Przyczyna. W piśmie do związku pracodawca musi podać konkretne przyczyny wypowiedzenia. Co ważne – nie mogą one być później inne niż te, które znajdziesz w swoim wypowiedzeniu.
3. Krok 3: Czekanie. Pracodawca musi czekać na odpowiedź. Ile?
   • 5 dni – przy standardowym wypowiedzeniu.
   • 3 dni – przy zwolnieniu dyscyplinarnym (art. 52 KP).

Nie należę do związku – czy jestem na straconej pozycji?

To jedno z najczęstszych pytań w mojej kancelarii. „Mecenasie, w firmie jest Solidarność, ale ja się nie zapisałem, bo szkoda mi było składki. Czy szef może mnie zwolnić bez pytania?”

Niekoniecznie. Masz prawo do obrony, nawet jako „niezrzeszony”.

Mechanizm wygląda tak:

1. Pracodawca chce Cię zwolnić.
2. Musi najpierw zapytać związek: „Czy ten pracownik (Jan Kowalski) jest przez Was reprezentowany?”.
3. Związek ma 5 dni na odpowiedź.
4. W tym czasie Ty możesz złożyć do związku wniosek o podjęcie obrony Twoich praw.
5. Jeśli związek się zgodzi – pracodawca MUSI konsultować Twoje zwolnienie tak samo, jak członka związku.

Co się dzieje, gdy pracodawca ominie ten krok?

Dla pracownika to… świetna wiadomość. Kodeks pracy jest bezlitosny dla zapominalskich szefów.

Brak konsultacji lub konsultacja przeprowadzona wadliwie (np. wysłanie wypowiedzenia przed upływem 5 dni na odpowiedź związku) to naruszenie przepisów o wypowiadaniu umów. W takiej sytuacji Sąd Pracy, na Twój wniosek, orzeka:

• Bezskuteczność wypowiedzenia (jeśli okres wypowiedzenia jeszcze trwa),
• Przywrócenie do pracy (jeśli już nie pracujesz),
• Albo odszkodowanie za bezprawne zwolnienie.

Czy sprzeciw związków blokuje zwolnienie?

Tutaj musimy obalić pewien mit. Wielu pracowników myśli, że „NIE” od związku oznacza, że są bezpieczni.

Mimo że opinia związku nie jest wiążąca, ma ogromne znaczenie w sądzie. Jeśli związek wypunktuje w swoim piśmie, że przyczyny zwolnienia są bzdurne, sędzia na pewno weźmie to pod uwagę, oceniając dowody.

👀 Zobacz także: Jak napisać pozew, gdy szef zignorował związki? (Wzór postępowania)

FAQ – Najczęściej zadawane pytania