- Nie tylko grupowe: Odprawa należy się również przy zwolnieniu indywidualnym (tylko Ciebie), jeśli wyłączną przyczyną jest redukcja etatu.
- Warunek 20 pracowników: Odprawa ustawowa przysługuje tylko wtedy, gdy Twój pracodawca zatrudnia co najmniej 20 osób. Mniejsze firmy nie muszą jej płacić.
- Wysokość: Zależy od stażu pracy w tej firmie. Możesz otrzymać równowartość 1, 2 lub 3 pensji.
Spis treści:
Co to jest redukcja etatu?
Redukcja etatu to pojęcie z zakresu „przyczyn niedotyczących pracownika”. Oznacza to sytuację, w której pracodawca likwiduje konkretne stanowisko pracy z powodów organizacyjnych, ekonomicznych lub technologicznych.
Przykłady:
- Firma zamyka oddział w Twoim mieście.
- Wprowadzono nowy program komputerowy, który zastępuje pracę 3 księgowych, więc 2 etaty są likwidowane.
- Spadła liczba zamówień i firma nie potrzebuje już tylu handlowców.
Ważne: W takiej sytuacji pracownik nie traci pracy ze swojej winy (pracował dobrze), lecz z powodu decyzji biznesowej firmy.
Kiedy NALEŻY się odprawa? (Warunek konieczny)
Wielu pracowników myśli, że odprawa należy się zawsze przy redukcji. Niestety, Kodeks pracy tego nie gwarantuje. Odprawy reguluje Ustawa o zwolnieniach grupowych.
Aby otrzymać pieniądze, muszą zostać spełnione DWA warunki łącznie:
- Wielkość firmy: Twój pracodawca musi zatrudniać co najmniej 20 pracowników. Jeśli pracujesz w małym zakładzie (np. 15 osób), ustawowa odprawa Ci nie przysługuje (chyba że szef zapisał ją dobrowolnie w umowie).
- Wyłączność przyczyny: Redukcja etatu musi być jedynym powodem zwolnienia. Jeśli szef napisze w wypowiedzeniu: „Likwidacja stanowiska ORAZ częste spóźnienia pracownika” – może próbować uniknąć wypłaty odprawy (choć w sądzie często przegrywa).
Kalkulator: 1, 2 czy 3 pensje? Tabela stawek
Wysokość odprawy zależy wyłącznie od Twojego stażu pracy u tego konkretnego pracodawcy. Do stażu wlicza się wszystkie okresy zatrudnienia w tej firmie (nawet z przerwami), a także okres pracy w poprzedniej firmie, jeśli obecna ją przejęła (przejście zakładu pracy).
| Twój staż pracy w firmie | Wysokość odprawy |
|---|---|
| Krócej niż 2 lata | 1-miesięczne wynagrodzenie |
| Od 2 do 8 lat | 2-miesięczne wynagrodzenie |
| Ponad 8 lat | 3-miesięczne wynagrodzenie |
Limit górny: Prawo ustala sufit. Odprawa nie może być wyższa niż 15-krotność minimalnego wynagrodzenia za pracę (w 2025 r. to kwota rzędu kilkudziesięciu tysięcy złotych, więc dotyczy to głównie managerów wyższego szczebla).
Uwaga na „Porozumienie stron” – jak nie stracić pieniędzy?
Pracodawcy często proponują: „Słuchaj, likwidujemy Twoje stanowisko, ale rozejdźmy się za porozumieniem stron, żebyś nie miał wypowiedzenia w papierach”.
Jeśli podpiszesz standardowe porozumienie stron bez dodatkowych zapisów, ZUS i pracodawca mogą uznać, że odszedłeś dobrowolnie, więc odprawa się nie należy.
Rozwiązanie: Dopilnuj, aby w treści porozumienia znalazło się zdanie: „Strony oświadczają, że wyłączną przyczyną rozwiązania umowy są przyczyny niedotyczące pracownika, tj. likwidacja stanowiska pracy”. To gwarantuje wypłatę odprawy.
Fikcyjna redukcja etatu – kiedy iść do sądu?
Zdarza się, że pracodawca chce się pozbyć niewygodnego pracownika, a „redukcja etatu” to tylko wymówka. Jak to poznać?
- Zwalniają Cię z powodu likwidacji stanowiska „Specjalista ds. Sprzedaży”.
- Tydzień później na Twoje biurko siada nowy pracownik, ale jego stanowisko nazywa się „Konsultant Sprzedażowy”.
- Zakres obowiązków jest identyczny.
To jest pozorna likwidacja stanowiska. Jeśli pójdziesz do sądu pracy, masz ogromne szanse na przywrócenie do pracy lub dodatkowe odszkodowanie (oprócz odprawy!).
FAQ – Najczęściej zadawane pytania
Tak, od odprawy płaci się podatek dochodowy (PIT). Ale dobra wiadomość: nie płaci się od niej składek ZUS. Dostaniesz więc „więcej na rękę” niż przy zwykłej pensji.
Odprawa powinna zostać wypłacona najpóźniej w ostatnim dniu trwania stosunku pracy (razem z ostatnią pensją i ekwiwalentem za urlop).
Nie. Odprawa nie wpływa na prawo do zasiłku, o ile rozwiązanie umowy nastąpiło z winy pracodawcy (wypowiedzenie lub odpowiednio opisane porozumienie stron).
Tak. Pobieranie emerytury nie pozbawia pracownika prawa do odprawy z tytułu zwolnień grupowych/indywidualnych, jeśli firma likwiduje jego stanowisko.
Twoje stanowisko znika, a pracodawca milczy o pieniądzach?
Pomogę Ci wyliczyć należną odprawę i napisać wezwanie do zapłaty.
