- To tylko umowa cywilna: Ugoda pozasądowa nie ma automatycznie takiej mocy jak wyrok. Jeśli pracodawca nie zapłaci, musisz iść do sądu po klauzulę wykonalności lub z nowym pozwem.
- Pułapka „Brutto/Netto”: W przeciwieństwie do ugód sądowych, ugody pozasądowe są znacznie częściej opodatkowane (PIT). Kwota, którą wynegocjujesz, może zostać pomniejszona o podatek.
- Zrzeczenie się roszczeń: Podpisując ugodę, zazwyczaj zamykasz sobie drogę do dalszej walki. Upewnij się, że kwota rekompensuje Ci absolutnie wszystko (nadgodziny, urlop, odszkodowanie).
Spis treści:
Masz dość konfliktu w pracy. Szef proponuje: „Dogadajmy się bez sądów, zapłacę Ci odszkodowanie i rozejdziemy się w pokoju”. Brzmi kusząco, prawda? Brak stresu, brak czekania na rozprawy, szybka gotówka. Wielu moich klientów w pierwszej chwili oddycha z ulgą.
Ale jako adwokat muszę wylać Ci na głowę kubeł zimnej wody. Ugoda pozasądowa to dla pracodawcy najwygodniejszy sposób na pozbycie się problemu… i ryzyka. Dla Ciebie może być świetnym rozwiązaniem, ale tylko pod warunkiem, że nie wpadniesz w jedną z trzech pułapek: podatkową, prawną lub finansową. Poniżej wyjaśnię Ci, jak podpisać taki dokument, żeby potem nie żałować.
Ugoda pozasądowa a porozumienie stron – to nie to samo!
Często klienci mylą te dwa pojęcia. Wyjaśnijmy to raz na zawsze:
- Rozwiązanie umowy za porozumieniem stron – to tylko sposób zakończenia stosunku pracy. Określa datę końcową i tyle.
- Ugoda pozasądowa – to szersza umowa, w której „czyścicie” wzajemne pretensje. Tu ustala się odszkodowania, odprawy, sprostowanie świadectwa pracy i wzajemne zrzeczenie się roszczeń.
Zazwyczaj te dwa dokumenty idą w parze. Podpisujecie wypowiedzenie umowy za porozumieniem stron, a obok niego – ugodę, która reguluje finanse. To standardowa procedura w dużych korporacjach (tzw. exit agreement).
Zanim podpiszesz: Kwestia podatków (Bolesna prawda)
To jest ten moment, w którym 90% pracowników traci pieniądze przez niewiedzę. O ile odszkodowania zasądzone wyrokiem sądu lub ugodą sądową są zwolnione z podatku PIT, o tyle ugoda pozasądowa nie korzysta z takiego automatu.
Jeśli w ugodzie nazwiecie wypłatę „odszkodowaniem”, a Urząd Skarbowy uzna, że tak naprawdę jest to ukryta nagroda lub dodatkowe wynagrodzenie, będziesz musiał zapłacić podatek. Co gorsza, pracodawca jako płatnik często „dla bezpieczeństwa” potrąci podatek od razu.
W ugodzie pozasądowej zapisywanie kwot brutto jest ryzykowne, bo nie wiesz, jak księgowa pracodawcy zinterpretuje przepisy podatkowe. Najbezpieczniej dla Ciebie jest wynegocjować kwotę, która ma wpłynąć na Twoje konto (netto), i przerzucić ryzyko podatkowe (ubruttowienie) na pracodawcę. Choć w umowach rzadko się to wpisuje wprost, warto o tym rozmawiać.
Kiedy taka ugoda jest bezpieczna? 3 warunki
Zgódź się na ugodę pozasądową tylko wtedy, gdy:
- Kwota jest satysfakcjonująca tu i teraz: Nie zgadzaj się na obietnice „premii w przyszłości”. Pieniądze mają być przelane w ciągu np. 7 dni.
- Czyścisz „papiery”: Jeśli powodem rozstania była dyscyplinarka, ugoda MUSI zawierać punkt o zmianie trybu zwolnienia na porozumienie stron i wydaniu nowego świadectwa pracy. Bez tego ani rusz.
- Nie masz innych roszczeń: Pamiętaj o klauzuli „wyczerpania roszczeń”. Jeśli podpiszesz ugodę dotyczącą zwolnienia, a potem przypomnisz sobie o zaległych nadgodzinach za 3 lata – może być za późno na ich odzyskanie.
👀 Zobacz także: Ile masz czasu na dochodzenie roszczeń, jeśli nie podpiszesz ugody?
Wzór ugody pozasądowej z pracodawcą
Poniżej znajdziesz przykładowy wzór. Pamiętaj, że każda sytuacja jest inna. To jest baza, którą musisz dostosować.
UGODA POZASĄDOWA
Miejscowość: ……………….., Data: ………………..
Zawarta pomiędzy:
1. Pracodawcą: …………………………………………………………. (dane firmy)
a
2. Pracownikiem: …………………………………………………………. (dane pracownika)
§ 1. Oświadczenia stron
Strony zgodnie oświadczają, że łączyła je umowa o pracę zawarta w dniu ……………….., która uległa rozwiązaniu w dniu ……………….. na mocy porozumienia stron / za wypowiedzeniem.
§ 2. Zobowiązania Pracodawcy
1. Pracodawca zobowiązuje się wypłacić Pracownikowi łączną kwotę ……………….. zł brutto tytułem odszkodowania / zadośćuczynienia za rozwiązanie stosunku pracy, w terminie do dnia ………………..
2. Wypłata nastąpi na rachunek bankowy Pracownika nr ………………..
3. Pracodawca zobowiązuje się wydać Pracownikowi świadectwo pracy potwierdzające rozwiązanie umowy za porozumieniem stron w terminie 7 dni od podpisania niniejszej ugody.
§ 3. Wyczerpanie roszczeń
Pracownik oświadcza, że zapłata kwoty wskazanej w § 2 w całości zaspokaja jego wszelkie roszczenia wynikające ze stosunku pracy i jego rozwiązania, i w związku z tym zrzeka się dochodzenia dalszych roszczeń w przyszłości.
§ 4. Poufność
Strony zobowiązują się do zachowania w poufności warunków niniejszej ugody, w szczególności wysokości wypłaconej kwoty.
………………………………………………. ……………………………………………….
(Podpis Pracodawcy) (Podpis Pracownika)
- Jeśli pracodawca chce wpisać karę umowną za złamanie poufności (np. 50 000 zł, jeśli powiesz kolegom ile dostałeś), negocjuj jej usunięcie lub drastyczne zmniejszenie. W prawie pracy kary umowne na pracownika są wątpliwe prawnie, ale po co Ci stres i potencjalny proces?
Co jeśli szef nie zapłaci mimo ugody?
Tutaj ugoda pozasądowa przegrywa z ugodą sądową. Jeśli szef nie przeleje pieniędzy w terminie:
- Przy ugodzie sądowej: Idziesz do sądu po klauzulę (formalność) i prosto do komornika.
- Przy ugodzie pozasądowej: Musisz wnieść pozew do sądu o zapłatę, powołując się na niewykonanie umowy (ugody). Czeka Cię normalny proces, choć znacznie prostszy i szybszy, bo dowodem jest podpisany dokument.
Dlatego czasami, dla bezpieczeństwa, warto zawrzeć ugodę przed mediatorem lub notariuszem (z oświadczeniem o poddaniu się egzekucji). To daje moc zbliżoną do wyroku.
👀 Zobacz także: Czym różni się ugoda sądowa? (Porównanie)
FAQ – Najczęściej zadawane pytania
To zależy od tytułu wypłaty. Odszkodowania co do zasady nie są ozusowane. Ale jeśli ugoda dotyczy np. zaległego wynagrodzenia za nadgodziny, to składki ZUS muszą być odprowadzone.
Sama ugoda nie, ale tryb rozwiązania umowy tak. Jeśli w ramach ugody zgodzisz się na porozumienie stron, w Urzędzie Pracy czeka Cię 90 dni karencji bez zasiłku. Chyba że powodem porozumienia była likwidacja stanowiska pracy – dopilnuj, by taki zapis znalazł się w ugodzie!
Standardem przy odszkodowaniu za bezprawne zwolnienie jest równowartość okresu wypowiedzenia (np. 3 pensje). Ale w ugodzie pozasądowej „sky is the limit” – wszystko zależy od tego, jak bardzo pracodawca boi się procesu.
CHCESZ PODPISAĆ UGODĘ, ALE BOISZ SIĘ „HACZYKÓW”?
PRZEŚLIJ MI JĄ DO SPRAWDZENIA.
