Kluczowe fakty o L4 i likwidacji stanowiska:
- Jesteś chroniony: Co do zasady, pracodawca NIE MOŻE wręczyć Ci wypowiedzenia, gdy jesteś na L4, nawet jeśli likwiduje Twoje stanowisko.
- Wyjątek totalny: Ochrona nie działa tylko wtedy, gdy dochodzi do likwidacji całego zakładu pracy lub ogłoszenia jego upadłości.
- Powrót do pracy: Ochrona kończy się w pierwszej minucie Twojego powrotu do pracy po chorobie. Wtedy szef może wręczyć Ci pismo.
Spis treści:
Leżysz w łóżku z gorączką albo dochodzisz do siebie po zabiegu, a tu dzwoni telefon z biura. Koleżanka ściszonym głosem mówi: „Słuchaj, szef robi czystki. Likwidują cały Twój dział”. Serce podchodzi Ci do gardła. Zastanawiasz się: czy kurier z wypowiedzeniem zaraz zapuka do moich drzwi? Czy fakt, że jestem na zwolnieniu lekarskim, w ogóle mnie chroni, skoro moje biurko fizycznie przestaje istnieć?
Wielu pracowników myśli, że hasło „redukcja etatów” to magiczne zaklęcie, które pozwala pracodawcy na wszystko. To nieprawda. Jako adwokat często muszę studzić zapał pracodawców i uspokajać pracowników: Twoja choroba to dla szefa twardy orzech do zgryzienia, nawet przy likwidacji stanowiska.
Czy można zwolnić na L4 przy likwidacji stanowiska?
Krótka odpowiedź brzmi: NIE. Zgodnie z Kodeksem pracy (słynny art. 41), pracodawca nie może wypowiedzieć umowy o pracę w czasie urlopu pracownika, a także w czasie innej usprawiedliwionej nieobecności w pracy (czyli właśnie L4).
Fakt, że Twoje stanowisko jest likwidowane, nie uchyla tego zakazu. Dopóki masz ważne zwolnienie lekarskie, jesteś pod parasolem ochronnym. Pracodawca musi „zacisnąć zęby” i czekać na Twój powrót. Wszelkie próby wysłania wypowiedzenia pocztą w tym czasie są bezprawne i łatwo wygrasz sprawę o przywrócenie do pracy lub odszkodowanie.
Pułapka słowna: Likwidacja stanowiska vs likwidacja firmy
Tutaj musisz być bardzo czujny. Ochrona na L4 działa przy likwidacji stanowiska pracy (czyli: firma istnieje dalej, ale usuwa Twój etat), ale PRZESTAJE działać przy likwidacji PRACODAWCY.
🚫 UWAŻAJ NA RÓŻNICĘ:
„Szef zamyka oddział w moim mieście. Czy to likwidacja pracodawcy?”
WYJAŚNIENIE: Zazwyczaj nie. Jeśli spółka ma siedzibę w Warszawie, a zamyka biuro we Wrocławiu, to jest to likwidacja stanowisk (lub jednostki organizacyjnej), a nie likwidacja pracodawcy jako całości. Wtedy na L4 nadal jesteś chroniony. Ochronę tracisz tylko przy całkowitym zamknięciu biznesu (upadłość/likwidacja całej spółki).
Co się stanie, gdy wrócisz ze zwolnienia?
To jest ten moment, o którym musimy porozmawiać szczerze. Ochrona przed zwolnieniem obowiązuje tylko w czasie trwania choroby. Co to oznacza w praktyce?
Gdy Twoje zwolnienie lekarskie się skończy i pierwszego dnia stawisz się w pracy (będziesz zdolny do wykonywania obowiązków), pracodawca może Cię wezwać i wręczyć wypowiedzenie z powodu likwidacji stanowiska. Wtedy już nic Cię nie chroni. Dlatego tak ważne jest, abyś znał swoje prawa dotyczące ochrony pracownika.
🧩 Historia Pani Moniki (Zwolnienie w pierwszym dniu)
Pani Monika była na L4 przez 3 miesiące. W tym czasie jej dział został rozwiązany. Szef wiedział, że nie może wysłać pisma pocztą. Czekał. W dniu powrotu Pani Moniki do biura, o godzinie 8:15, została zaproszona do gabinetu i otrzymała wypowiedzenie. Było to działanie zgodne z prawem – w momencie wręczania pisma Pani Monika była już zdrowa i obecna w pracy.
Zwolnienia grupowe a L4 – czy tu jest inaczej?
To częste pytanie: „Mecenasie, ale u nas są zwolnienia grupowe, słyszałem, że wtedy można zwalniać chorych”. To powszechny mit.
Nawet ustawa o zwolnieniach grupowych nie pozwala na definitywne wypowiedzenie umowy pracownikowi na L4. Pracodawca może jedynie wypowiedzieć warunki pracy i płacy (np. obniżyć pensję), ale nie może Cię zwolnić, dopóki chorujesz. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy chorujesz bardzo długo (wyczerpiesz okres zasiłkowy – 182 dni + 3 miesiące świadczenia rehabilitacyjnego). Wtedy można rozwiązać umowę bez wypowiedzenia w trybie art. 53 KP, ale to zupełnie inna procedura niż redukcja etatu.
Czy należy się odprawa?
Jeśli po powrocie z L4 otrzymasz wypowiedzenie z powodu likwidacji stanowiska, pamiętaj o pieniądzach. Jeśli Twój pracodawca zatrudnia co najmniej 20 osób, należy Ci się odprawa pieniężna.
Fakt, że wcześniej chorowałeś, nie obniża odprawy. Liczy się Twój staż pracy w firmie:
- Mniej niż 2 lata = 1 pensja.
- Od 2 do 8 lat = 2 pensje.
- Ponad 8 lat = 3 pensje.
✅ Praktyczna wskazówka adwokata
- Jeśli otrzymasz wypowiedzenie pocztą w trakcie L4 – nie panikuj. Jest ono wadliwe.
- Masz 21 dni na odwołanie do Sądu Pracy. Sąd przyzna Ci odszkodowanie lub przywróci do pracy.
- Ważne: Nie zgadzaj się na „porozumienie stron” z datą wsteczną, bo stracisz te roszczenia!
FAQ – L4 i redukcja etatu
1. Czy mogę iść na L4, gdy dowiem się o planowanej redukcji?
Technicznie tak. Jeśli lekarz stwierdzi niezdolność do pracy (np. z powodu ostrej reakcji stresowej), idziesz na L4 i zyskujesz ochronę. Pamiętaj jednak, że ZUS może skontrolować zasadność zwolnienia, a „ucieczka na L4” tuż przed wręczeniem pisma bywa podejrzana.
2. Co jeśli wypowiedzenie przyszło pocztą, a ja byłem chory?
Liczy się data odbioru pisma (awizo). Jeśli w dniu odbioru miałeś ważne zwolnienie lekarskie, wypowiedzenie narusza prawo. Musisz złożyć odwołanie do sądu w ciągu 21 dni. Warto zajrzeć do artykułu o zwolnieniu na L4, by poznać szczegóły.
3. Czy dostanę odprawę, jeśli firma likwiduje tylko mój dział?
Tak, pod warunkiem, że firma zatrudnia co najmniej 20 pracowników. Likwidacja działu to klasyczna „przyczyna niedotycząca pracownika”.
4. Czy pracodawca może skrócić mi okres wypowiedzenia po powrocie z L4?
Tak. Jeśli likwiduje stanowisko, może skrócić okres wypowiedzenia z 3 miesięcy do 1 miesiąca, ale musi Ci wypłacić odszkodowanie za te brakujące 2 miesiące.
5. Czy ciąża chroni przy likwidacji stanowiska?
Tak, ochrona kobiet w ciąży jest silniejsza niż ochrona na L4. Pracodawca nie może zwolnić kobiety w ciąży nawet przy likwidacji stanowiska. Musi znaleźć jej inne zajęcie. Jedyny wyjątek to likwidacja całej firmy (pracodawcy).
