- Bezwzględny obowiązek: Wydanie świadectwa pracy to obowiązek, a nie dobra wola szefa. Nie można go uzależniać od „rozliczenia się z firmą” (np. oddania sprzętu).
- Odszkodowanie: Jeśli przez brak świadectwa nie mogłeś podjąć nowej pracy, należy Ci się odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy (do 6 tygodni).
- Terminy: Świadectwo powinno być wydane w dniu ustania stosunku pracy. W ostateczności (wysyłka pocztą) – w ciągu 7 dni.
Spis treści:
- To nie łaska, to obowiązek (Art. 97 KP)
- Mit „zakładnika”: Czy szef może wstrzymać świadectwo za brak rozliczenia?
- Krok 1: Wezwanie do wydania świadectwa pracy (Wzór)
- Krok 2: Skarga do PIP (Mandat dla szefa)
- Krok 3: Pozew do sądu pracy i odszkodowanie
- Ile odszkodowania możesz dostać? (Art. 99 KP)
- FAQ – Najczęściej zadawane pytania
To nie łaska, to obowiązek (Art. 97 KP)
Świadectwo pracy to najważniejszy dokument, jaki otrzymujesz po zakończeniu zatrudnienia. Potrzebujesz go do ustalenia prawa do zasiłku dla bezrobotnych, wyliczenia emerytury, a także u nowego pracodawcy (by wyliczyć staż urlopowy).
Zgodnie z art. 97 Kodeksu pracy, pracodawca ma obowiązek wydać świadectwo pracy w dniu, w którym następuje rozwiązanie lub wygaśnięcie stosunku pracy.
Jeśli z przyczyn obiektywnych nie może wręczyć Ci go do ręki ostatniego dnia (np. jesteś chory lub pracujesz zdalnie), ma 7 dni na wysłanie go pocztą lub kurierem.
Mit „zakładnika”: Czy szef może wstrzymać świadectwo za brak rozliczenia?
To najczęstsza patologia na rynku pracy. Pracodawca mówi: „Nie oddałeś laptopa/stroju roboczego/kluczy, albo wisisz nam pieniądze za szkolenie, więc nie dostaniesz świadectwa, dopóki się nie rozliczysz”.
Pracodawca nie może uzależniać wydania świadectwa pracy od uprzedniego rozliczenia się pracownika z firmą. To są dwie odrębne sprawy. Jeśli jesteś winny firmie sprzęt – szef może Cię pozwać cywilnie o zwrot mienia. Ale świadectwo pracy musi wydać BEZWARUNKOWO w terminie.
Krok 1: Wezwanie do wydania świadectwa pracy (Wzór)
Jeśli minął termin, a dokumentu nie ma, zacznij od oficjalnego pisma. E-maile i telefony to za mało.
Wyślij do pracodawcy „Wezwanie do natychmiastowego wydania świadectwa pracy” listem poleconym za zwrotnym potwierdzeniem odbioru (żółta zwrotka). To Twój dowód w sądzie.
Krok 2: Skarga do PIP (Mandat dla szefa)
Jeśli wezwanie nie poskutkowało, kolejnym krokiem jest zgłoszenie sprawy do Państwowej Inspekcji Pracy (PIP). Niewydanie świadectwa pracy to wykroczenie.
Inspektor pracy przeprowadzi kontrolę i może:
- Nakazać pracodawcy wydanie dokumentu.
- Nałożyć na pracodawcę mandat w wysokości od 1000 zł do 30 000 zł.
Zazwyczaj wizja kontroli PIP działa na pracodawców otrzeźwiająco.
Krok 3: Pozew do sądu pracy i odszkodowanie
Jeśli PIP nie pomoże (lub szef zignoruje mandat), pozostaje droga sądowa. Masz dwa roszczenia, które możesz połączyć w jednym pozwie:
- O nakazanie wydania świadectwa pracy: Sąd wyrokiem zmusi pracodawcę do wystawienia dokumentu. Jeśli pracodawca już nie istnieje lub nadal odmawia, sąd może wydać orzeczenie zastępujące świadectwo pracy.
- O odszkodowanie (Art. 99 KP): To kluczowy punkt finansowy.
Ile odszkodowania możesz dostać? (Art. 99 KP)
Samo niewydanie świadectwa nie daje automatycznie pieniędzy. Musisz udowodnić, że poniosłeś szkodę. Szkodą jest zazwyczaj brak możliwości podjęcia nowej pracy (bo nowy pracodawca wymagał świadectwa, a Ty go nie miałeś).
Wysokość odszkodowania to równowartość wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy z tego powodu, nie dłużej jednak niż za 6 tygodni.
Aby wygrać odszkodowanie, potrzebujesz dowodu. Najlepszym jest tzw. promesa zatrudnienia lub oświadczenie od niedoszłego pracodawcy: „Chcieliśmy zatrudnić Pana X od dnia [DATA], ale z powodu niedostarczenia świadectwa pracy, nie mogliśmy podpisać umowy”.
FAQ – Najczęściej zadawane pytania
Jeśli pracodawca zniknął (nie ma likwidatora ani syndyka), możesz wnieść do sądu pozew o ustalenie istnienia stosunku pracy i wydanie orzeczenia zastępującego świadectwo. Potem z tym wyrokiem idziesz do ZUS, by zaliczyli Ci staż.
Tak, i musi być! To nie jest złośliwość szefa. Pracodawca ma obowiązek wpisać informację o zajęciach komorniczych, aby nowy pracodawca mógł kontynuować potrącenia.
Jeśli w końcu dostaniesz świadectwo, ale są w nim błędy (np. zły tryb zwolnienia, brak urlopu), masz 14 dni od jego otrzymania na wniosek do pracodawcy o sprostowanie, a potem kolejne 14 dni na pozew do sądu.
Co do zasady wymagają świadectwa. Jeśli go nie masz, pokaż w Urzędzie Pracy pismo z rozwiązaniem umowy oraz dowód wysłania wezwania do wydania świadectwa / skargę do PIP. Urzędnicy często idą na rękę i rejestrują warunkowo lub na podstawie oświadczenia.
Były pracodawca blokuje Twoją karierę brakiem dokumentów?
Nie proś. Żądaj. Pomogę Ci napisać skuteczne wezwanie i pozew.
