Konsekwencje pracy na chorobowym:
- Dyscyplinarka: Wykonywanie pracy zarobkowej (zwłaszcza dla konkurencji) w trakcie L4 to ciężkie naruszenie obowiązków pracowniczych. Możesz zwolnić pracownika w trybie natychmiastowym.
- Utrata zasiłku: Nawet jeśli nie zwolnisz pracownika, traci on prawo do 100% zasiłku chorobowego za cały okres zwolnienia, jeśli „przyłapiesz” go na pracy.
- „Chory może chodzić”: Adnotacja „2” na zwolnieniu (chory może chodzić) nie oznacza „może pracować”. Oznacza tylko, że może wyjść do apteki lub na zabieg.
Spis treści:
Pracownik dzwoni w poniedziałek rano. „Szefie, dopadła mnie grypa, ledwo żyję. Biorę L4 na dwa tygodnie”. Współczujesz, życzysz zdrowia i organizujesz zastępstwo. A dwa dni później dowiadujesz się, że Twój „obłożnie chory” pracownik właśnie kładzie kafelki u sąsiada, prowadzi szkolenie online albo – co gorsza – pracuje w tym czasie dla Twojej konkurencji.
W takich momentach czujesz się oszukany. I słusznie. Zwolnienie lekarskie ma jeden cel: powrót do zdrowia. Każda aktywność, która temu zaprzecza, jest naruszeniem prawa. Jako pracodawca masz w ręku potężne narzędzia – od wstrzymania wypłaty zasiłku, aż po zwolnienie dyscyplinarne. Zobacz, jak ich użyć.
Czy praca na L4 to powód do zwolnienia dyscyplinarnego?
Tak. Wykonywanie pracy zarobkowej w czasie zwolnienia lekarskiego jest kwalifikowane przez sądy jako ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych (Art. 52 Kodeksu pracy). Dlaczego?
Pracownik ma obowiązek dbać o dobro zakładu pracy. Jeśli pobiera zasiłek (za który często płacisz Ty lub ZUS) i symuluje chorobę lub opóźnia swój powrót do zdrowia pracując gdzie indziej, działa na Twoją szkodę. Narusza też obowiązek lojalności. W takim przypadku możesz wręczyć mu „dyscyplinarkę” w trybie natychmiastowym.
⚠️ Pułapka „Chory może chodzić”
Wielu pracowników broni się: „Ale lekarz wpisał kod 2, czyli mogę chodzić!”. To błędna interpretacja. Kod 2 oznacza, że chory może udać się do apteki, na badania lub po zakupy spożywcze, jeśli jest sam. Nie oznacza zgody na remont dachu czy pracę w ogródku. Jeśli „chodzący” chory pracuje, nadal łamie prawo.
Co uznajemy za „pracę”?
Sądy Pracy są tutaj rygorystyczne. Za pracę, która uzasadnia zwolnienie lub utratę zasiłku, uznaje się:
- Pracę zarobkową: Wykonywanie zleceń, praca na B2B, dorabianie „na czarno”.
- Pracę u innego pracodawcy: Jeśli pracownik ma dwa etaty i na jednym wziął L4, a na drugim pracuje – to ewidentne oszustwo.
- Ciężkie prace domowe: Remont mieszkania, budowa domu, praca w polu. To czynności, które utrudniają rekonwalescencję.
Praca u konkurencji na L4 – grzech śmiertelny
To najcięższy kaliber. Jeśli udowodnisz pracownikowi, że w czasie zwolnienia lekarskiego świadczył usługi dla Twojej konkurencji, dyscyplinarka jest niemal pewna do obronienia w sądzie. Takie zachowanie narusza nie tylko zasady korzystania z L4, ale przede wszystkim obowiązek dbałości o dobro zakładu pracy i zakaz działań na szkodę pracodawcy.
Jak odebrać zasiłek oszustowi? (Kontrola ZUS)
Nie zawsze musisz od razu zwalniać (np. gdy pracownik jest trudny do zastąpienia). Możesz uderzyć go po kieszeni. Zgodnie z ustawą zasiłkową, ubezpieczony, który wykonuje w okresie orzeczonej niezdolności do pracy pracę zarobkową lub wykorzystuje zwolnienie niezgodnie z jego celem, traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres tego zwolnienia.
Jak to zrobić?
- Jeśli zatrudniasz powyżej 20 osób: Sam przeprowadzasz kontrolę (Ty lub wyznaczony pracownik HR). Sporządzasz protokół z kontroli (np. „Zastałem pracownika malującego płot”). Na tej podstawie odmawiasz wypłaty wynagrodzenia chorobowego.
- Jeśli zatrudniasz do 20 osób: Zgłaszasz wniosek do ZUS o przeprowadzenie kontroli prawidłowości wykorzystania zwolnienia.
🧩 Zdjęcia na Facebooku a zwolnienie
Pracownica wzięła L4 na kręgosłup. Dwa dni później wrzuciła na Instagram zdjęcia z wycieczki w góry z podpisem „Zdobywamy szczyty!”. Pracodawca wydrukował zrzuty ekranu i wręczył jej zwolnienie dyscyplinarne. Sąd uznał zwolnienie za zasadne. Choć pracownica miała adnotację „może chodzić”, wspinaczka górska przy bólu kręgosłupa to ewidentne wykorzystanie zwolnienia niezgodnie z celem (regeneracja).
Czy pracownik może odpisać na maila będąc chorym?
Tu musisz uważać. Jeśli pracownik sam z siebie odpisze na jednego pilnego maila, albo odbierze jeden telefon od klienta, by ratować sytuację – to zazwyczaj nie jest podstawa do zwolnienia, ani do odebrania zasiłku (sądy uznają to za „działania incydentalne w interesie pracodawcy”).
Ale uwaga! Jeśli to TY (pracodawca) zmuszasz chorego pracownika do pracy (dzwonisz, wysyłasz zadania), to łamiesz prawo. Nie możesz potem wykorzystać faktu, że pracował, przeciwko niemu. Co więcej, pracownik może Cię pozwać o mobbing lub zapłatę za nadgodziny.
👀 Zobacz także: Kiedy można zwolnić pracownika przebywającego na L4 zgodnie z prawem?
✅ Praktyczna wskazówka adwokata
- Jeśli podejrzewasz pracownika o „lewą” pracę, nie działaj pochopnie. Zbierz dowody: zdjęcia, zeznania świadków, wydruki z CEIDG (jeśli założył firmę).
- Wypowiedzenie dyscyplinarne wyślij pocztą lub wręcz osobiście (jeśli przyłapiesz go w firmie).
- Pamiętaj o terminie 1 miesiąca na dyscyplinarkę od powzięcia wiadomości o przewinieniu!
FAQ – Najczęstsze pytania pracodawców
1. Czy udział w ślubie/weselu na L4 to powód do zwolnienia?
To zależy od choroby. Jeśli pracownik ma zwolnienie z powodu depresji (zalecenie: przebywanie wśród ludzi), udział w weselu może być dozwolony. Jeśli ma grypę lub złamaną nogę (zalecenie: leżenie), zabawa na weselu jest naruszeniem reżimu leczenia i może skutkować utratą zasiłku.
2. Czy mogę zwolnić pracownika, który na L4 poszedł na studia zaoczne?
Tak, jeśli udział w zajęciach utrudnia powrót do zdrowia. Sądy wielokrotnie orzekały, że nauka czy egzaminy w trakcie L4 mogą być podstawą do utraty zasiłku, chyba że charakter choroby na to pozwala.
3. Czy detektyw może śledzić pracownika na L4?
Tak. Pracodawca ma prawo weryfikować, czy pracownik nie oszukuje. Raport detektywa (zdjęcia, filmy) jest dopuszczalnym dowodem w Sądzie Pracy, o ile nie narusza nadmiernie prywatności (np. nie zagląda przez okna do sypialni).
4. Czy mogę cofnąć wypowiedzenie, jeśli okaże się, że pracownik jednak leżał w łóżku?
Jednostronnie – nie. Musisz uzyskać zgodę pracownika. Dlatego przed wysłaniem dyscyplinarki upewnij się na 100%, że masz dowody na łamanie zasad L4.
Masz dowody, że Twój pracownik pracuje na L4?
Nie płać oszustowi. Pomogę Ci przygotować skuteczne zwolnienie dyscyplinarne.
