- Mit utraty praw: Podpisanie porozumienia stron NIE POZBAWIA automatycznie prawa do odprawy. Kluczowe jest to, co w tym porozumieniu zapiszecie.
- Wyłączna wina firmy: Aby dostać odprawę przy porozumieniu, wyłączna przyczyna odejścia musi leżeć po stronie pracodawcy (np. likwidacja stanowiska, reorganizacja).
- Magiczna liczba 20: Ustawa o zwolnieniach grupowych (i odprawach) dotyczy tylko firm zatrudniających co najmniej 20 pracowników.
Spis treści:
Wielka pułapka: „Podpisz, będzie szybciej”
Scenariusz jest typowy: Firma tnie koszty. Szef wzywa Cię i mówi: „Słuchaj, musimy zlikwidować Twoje stanowisko. Proponuję rozwiązanie za porozumieniem stron. Rozstańmy się w zgodzie, bez sądów i wypowiedzeń”.
Brzmi dobrze? Tak, ale w tym momencie pracodawca często podsuwa standardowy wzór porozumienia: „Strony zgodnie oświadczają, że rozwiązują umowę z dniem X”. Kropka.
Jeśli to podpiszesz, możesz stracić prawo do odprawy. Pracodawca w sądzie powie: „Pracownik sam chciał odejść, przecież się zgodził, tu nie było żadnej likwidacji”. Jak się przed tym bronić?
Kiedy należy się odprawa przy porozumieniu stron?
Odprawa pieniężna regulowana jest przez tzw. Ustawę o zwolnieniach grupowych (dokładnie: ustawa o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników).
Zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego, tryb rozwiązania umowy (wypowiedzenie czy porozumienie) jest drugorzędny. Najważniejsza jest PRZYCZYNA.
Odprawa przy porozumieniu stron należy Ci się, jeśli spełnione są łącznie 3 warunki:
- Pracodawca zatrudnia co najmniej 20 pracowników.
- Wyłączna przyczyna rozwiązania umowy leży po stronie pracodawcy (np. likwidacja stanowiska, przyczyny ekonomiczne, zmiany organizacyjne).
- Pracownik nie przyczynił się do zwolnienia (nie jest zwalniany za złe wyniki czy błędy).
Co MUSI się znaleźć w dokumencie? (Kluczowa klauzula)
To najważniejsza część tego artykułu. Jeśli szef podsuwa Ci porozumienie stron, nie podpisuj go „w ciemno”.
Zażądaj dopisania jednego zdania:
Dzięki temu zapisowi:
- Masz prawo do odprawy (pracodawca przyznał się do przyczyny na piśmie).
- Masz prawo do zasiłku dla bezrobotnych od razu (bez 90 dni karencji, która normalnie obowiązuje przy porozumieniu stron).
Jeśli szef mówi: „Nie wpiszemy tego, bo to komplikuje papiery, ale odprawę przelejemy”, to zapala się czerwona lampka. Jeśli nie chcesz ryzykować, powiedz: „W takim razie proszę o wręczenie mi wypowiedzenia z przyczyn niedotyczących pracownika”. To bezpieczniejsza opcja.
Ile pieniędzy dostaniesz? (Kalkulator odprawy)
Wysokość odprawy zależy od Twojego stażu pracy u tego konkretnego pracodawcy (liczą się wszystkie umowy po kolei, nawet z przerwami, jeśli była ciągłość zatrudnienia).
| Staż zakładowy | Wysokość odprawy |
|---|---|
| Krócej niż 2 lata | 1-miesięczne wynagrodzenie |
| Od 2 do 8 lat | 2-miesięczne wynagrodzenie |
| Ponad 8 lat | 3-miesięczne wynagrodzenie |
Limit górny: Wysokość odprawy nie może przekroczyć 15-krotności minimalnego wynagrodzenia za pracę (w 2025 roku to już bardzo wysoka kwota, więc dotyczy głównie kadry menedżerskiej).
Pracuję w małej firmie (poniżej 20 osób) – co ze mną?
Tutaj wieści są gorsze. Ustawa o zwolnieniach grupowych (a więc i obowiązek wypłaty odpraw) nie dotyczy pracodawców zatrudniających mniej niż 20 pracowników.
Jeśli pracujesz w małym sklepie czy warsztacie i szef likwiduje Twoje stanowisko (nawet za porozumieniem stron), ustawowa odprawa Ci się nie należy. Możesz ją dostać tylko wtedy, gdy:
- Wynegocjujesz ją dobrowolnie w porozumieniu stron.
- Masz taki zapis w swojej umowie o pracę.
FAQ – Najczęściej zadawane pytania
Tak, ale będzie to trudne. Będziesz musiał udowodnić przed sądem, że rzeczywistą przyczyną odejścia była likwidacja stanowiska, a nie Twoja wola. Jeśli masz maile od szefa typu „Musimy ciąć koszty”, masz szansę wygrać. Lepiej jednak zadbać o zapisy w momencie podpisywania.
Pracodawcy czasem próbują wpisać: „Strony ustalają, że wypłacona kwota X wyczerpuje wszelkie roszczenia”. Upewnij się, że kwota X obejmuje odprawę + ekwiwalent za urlop + pensję, a nie tylko samą pensję.
Tak. Choroba nie przeszkadza w zawarciu porozumienia stron. Jeśli powodem jest likwidacja stanowiska, odprawa się należy.
Jeśli przyczyna leży choćby częściowo po Twojej stronie (słabe wyniki, konflikt, spóźnienia), odprawa ekonomiczna się nie należy. Ustawa wymaga, by przyczyny „nie dotyczyły pracownika”.
Masz na stole porozumienie stron i nie wiesz, czy jest bezpieczne?
Sprawdzę je dla Ciebie, zanim pozbawisz się prawa do kilku pensji.
